TÜM YAZILAR

 

 


EKİM 2021

DİJİTAL KATILIMCI BÜTÇE

Devletin varlık sebebini yasalarla, ekonomiyle, tam kamusal mal ve hizmetlerle, küresel güvenlikle açıklamak pek tabii mümkündür. Ayrıca devletin bazı görevleri, kitabelerden, kutsal kitaplara, ütopik eserlerden namümkün denilen felsefi tasarımlara kadar uzanır. Bir de şoklar… tahminlerimizi, politika önerilerimizi ve düşüncelerimizi değiştiren dönüştüren olaylar… Nihayetinde devletin, görev tanımlarındaki uygulamaları, zamanın koşullarına uyumlu hale getiren rutinler karşımıza çıkar. Bunlardan biri de Dijital Katılımcı Bütçeleme’dir.

Dijital Katılımcı Bütçeleme, özellikle yerel yönetim birimi olan belediye bütçelerinin verimli ve israftan uzak bir şekilde tasarlanması adına vatandaşların kent hakkındaki harcama önceliklerinin belirlenmesinde söz sahibi olmasını destekleyen bir uygulamadır. Soyut ve süreç odaklı olması dolayısıyla pek duyulmamış ve tabii ön yargılara da maruz kalmaya açık bir yaklaşım olarak bebek adımlarını atmaktadır. Bu sürecin nasıl ilerlediğini bir örnekle somutlaştıralım. A belediyesinin dijital katılımcı bütçe platformunda etkin olduğunu varsayalım. A belediyesi, Yeşil Mahalle’de günden güne artan otopark (vb..sorunlar) sorununa çözümleri çeşitlendirmek için 20 Ekim 2021 tarihinde saat 19.00’da paydaşları online toplantıya davet etmiş olsun. (Paydaşlar, STK’lar, öğrenciler, akademisyenler, muhtarlar, gönüllü diğer katılımcıların hepsini kapsamaktadır). Belediye yönetimi önderliğinde gerçekleştirilen bu toplantıdan elde edilen sonuçların çıktıları kayıt altına alınarak bir sonraki yılın belediye bütçesi hazırlanırken öncelik verilecek alanların neler olacağı ve harcama tahminleri bütçelere yansıtılmaktadır. Böylece vatandaş odaklı katılımcı bütçeler dijital platformlardan belediye bütçelerine ulaşmaktadır. Esasen verdiğimiz küçük örnek konu başlığını temsil eden basit ve aynı zamanda karmaşık sistemlerin tamamını kapsamaktadır. Bu etkinliğin belediye bütçesi ile arasındaki ilişki nedir? Yerel yönetim bütçeleri kanunlar kapsamında etkin, verimli, katılımcı vb. esaslarla gerçekleştirilmelidir. Esasen bu ve benzeri uygulamalar dönüşen ve dijitalleşen kamu maliyesi disiplininin belediye bütçesi boyutunu ifade etmektedir. Bununla birlikte belediye bütçelerinde israf kalemlerinden kaçınıp mali alan yaratma çabası, maliye disiplininin önem verdiği konulardan biridir. Teoride ve pratikte bu uygulama, avantajları ve dezavantajları, zorlukları kolaylıkları ile temelde; katılımcı demokrasiyi güçlendirerek refah ekonomisine katkı sunmayı, yerel kamusal malların dağılımında adaleti gerçekleştirmeyi, karar verme mekanizmasında aktif seçmen algısını güçlendirmeyi, belediyelerin stratejik planlarında politika yeniliklerini oluşturmayı amaçlamaktadır. Pek tabii daha engin amaçlara sahip olan dijital katılımcı bütçe uygulaması, belediye bütçelerinin dijital katılımcı ortamlara taşınması belediye yöneticilerine, akademisyenlere ve konuyla ilgilenenlere taze ve sürdürülebilir fikirlere açık olma konusunda devinim yaşatacağa benziyor.

En nihayetinde Aristotales’in “siyasal yaratıklar arasında saydığı arılar ve karıncalar gibi bazı canlıların, bireysel muhakemeleri ve arzuları dışında bir güdüleri veya birinin genel çıkar için uygun bulduğunu diğerlerine anlatabilmesi için dilleri olmadığı halde, yine de toplum halinde oldukları doğrudur…” Bu suretle dilleri olan toplumlar olarak, devlet ve topluluk halindeki bütünlüğümüze evrensel, politik, demokratik, yenilikçi aynı zamanda çağa uygun hizmetler sunmamız elzemdir. Daha büyük ve daha küçük çıkarların peşine düşmek yerine devletin sahip olacağı en verimli alanların neler olacağı düşüncesi ile yaşamak ve dahi bu alanları iyileştirmenin peşinde olmalıyız. Konuşarak, anlaşarak, anlayarak ve dahi düşünerek….Birlikte…

 


 

Eylül 2021

BELEDİYELERDE MALİ ALAN

Mali alan kavramı, “fiscal space” olarak karşılık bulmuş, 2005 yılında ortaya atılmış ve kavrama çeşitli anlamlar biçilmiştir. Kelimenin tam olarak hangi kavrama karşılık geldiği konusunda tartışmalar devam etmektedir lakin kısaca ne demek olduğunu aktarmakta fayda var. Fiscal Space, kelime bazında, “boşluk” olarak değerlendirilmektedir.

Esasen akademik ve soyut olan bu kavramda birtakım hesaplamalarla ülkelerin mali alanlarındaki genişlik ve darlık hesaplanmakta elde edilen sonuçlara göre politika önerileri sunulmaktadır. Merkezi ya da yerel yönetimlerin mali alan oluşturma yöntemlerinden birini seçmeleriyle mali sürdürülebilirlik sağlanmaya çalışılır böylece kamu bütçelerinde optimizasyon sağlanırken borçlanma eğilimleri dengelenir. Mali alan oluşturma yöntemleri çeşitlidir. Bunlar; harcama önceliklerinin belirlenmesi, kamu gelirlerinin arttırılması, senyoraj geliri oluşturulması, kamu-özel ortaklıkları, kamu borç yönetimi, dış yardımlar olarak ifade edilmektedir.

Belediyelerde mali alan nasıl oluşturulmalıdır? Öncelikle belediyelerin mikro ve makro boyutta bütçelerindeki harcama ve gelir kalemleri analiz edilerek mali alanın vaziyeti tespit edilir. Bu durumda mali alanda genişlik varsa buradaki genişlik farklı harcamalara yönlendirilebilir. Mali alanda darlık varsa borçlanma limitleri ve harcama kalemleri tekrar gözden geçirilir ve belediye bütçelerinde iyileştirme ve transferler optimum hizmet sunumu alanına aktarılır. Son zamanlarda mali alan ölçüm yöntemleri ve politika önerileri maliye literatüründe trend bir analiz yöntemi olmuştur. Belediye yöneticilerin bu çalışmaları dikkate alması ve bütçe sürdürülebilirliği üzerinde çabalaması kamu maliyesi israflarının önüne geçmede bir adım olacaktır.

 


 

AĞUSTOS 2021

Robopsikoloji Daire Başkanlığı

Bir çağı kapatıp yeni bir çağa hoş geldik, hem de en küçük kurum olan ailelerden kamu kurumlarına ve devlet yönetimine kadar hoş geldik. Dijital algıyı sadece kamu yönetiminde değil; robotların psikolojik terapi almasına kadar izliyoruz. Düşünsenize kamu hizmetlerinin sunumunda yer alan robotların psikolojik destek aldığı birimlerin varlığını, bunun adı da robopsikoloji… İlerleyen dönemlerde büyükşehir belediyesi kurumu içinde Robopsikoloji Daire Başkanlığı yer alacak, nitekim artık Akıllı Şehirler Daire Başkanlıklarını görüyoruz.

Bu yazı size epey çılgınca gelebilir belki de bilimsel değildir. Teknoloji çağı, bizim yerel yönetimler maliyesini, kamu maliyesini sorgulayacağımız ve öneriler getireceğimiz bir çağ olacak. Mali alan oluşturma yöntemlerinden biri olan harcamaların önceliklendirilmesinde genişbant teknolojileri konuşulacak… Çok uluslu şirketlerin kahverengi alan yatırımlarında dijital kentler, özne konumunda yerini aldı bile. Üstelik kamu otoritesine addedilen güvenlik, asayiş ve diplomasi hizmetlerine ek olarak yeni bir hizmet türü tanımlanıyor; dijital kamu hizmetleri… Dördüncü kamu hizmeti hoş geldin!

Bu açıdan ve her açıdan mesleki yeterliliğimizin içine dijital algıyı yerleştirmedikçe dinamik hafızamız üretkenliğini yitirecek. Hollanda’da Molenword Belediyesi, belediye binasını kaldırdı ve her hizmeti dijitalleştirdi. Vergi daireleri Vedop, yani otomasyon projelerinden daha fazlasına yöneliyor. İstanbul Belediyesi stratejik planlarında otomasyona geçti ve online önerilere açık….bu ve daha fazlası adına artık zihinler mekanik – klasik algılardan robotik – sibernetik algılara yöneliyor.

 


 

 

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir