Son gelişmeler • ABD/İsrail-İran savaşı ve barış müzakereleri

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran ile müzakerelerde ABD ile tam uyum içinde olduklarını savunarak, “İran’ın zenginleştirdiği uranyumun ülkeden çıkarılması, uranyum zenginleştirme programının sonlandırılması ve Hürmüz Boğazı’nın açılmasını” anlaşma için şart koştu.

ABD’nin Pakistan arabuluculuğunda İran’la yürüttüğü müzakerelere ilişkin Netanyahu, “Amerikalı müttefiklerimiz bizi İran ile temaslar konusunda sürekli bilgilendiriyor. Hedeflerimiz aynı doğrultuda.” dedi.

Netanyahu, söz konusu hedeflerin “İran’dan yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması, İran içindeki uranyum zenginleştirme kapasitesinin sonlandırılması ve Hürmüz Boğazı’nın açılması” olarak sıraladı.

İran’la müzakerelere dair şüphelerini paylaşan Netanyahu, “Saldırıların yeniden başlaması ihtimaline karşı her türlü senaryoya hazırlıklıyız.” dedi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile ABD’den İran’a bir mesaj iletmek ve iki ülke arasında ikinci tur görüşmeleri planlamak üzere İran’a gelen Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir, Tahran’da bir araya geldi.

İran Dışişleri Bakanı’nın resmi Telegram hesabından yapılan açıklamaya göre, Erakçi ile Munir Tahran’da görüştü.

Görüşmede İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ile İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de hazır bulunurken, görüşmenin içeriğine dair açıklama yapılmadı.

İran’ın, başkent Tahran’a gelen Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir’in başkanlığındaki üst düzey heyet ile yapılacak görüşmeden sonra ABD ile müzakerelerin sonraki aşaması için karar vereceği duyuruldu.

Yarı resmi Tasnim Haber Ajansı’nın, üst düzey bir yetkilinin açıklamalarına dayandırdığı haberinde, İran’ın, Munir başkanlığında heyet ile görüşmesinden sonra müzakerelerin sonraki aşamaları için karar alacağı belirtildi.

Buna göre İran, Pakistanlı heyet ile görüşme yapıldıktan sonra gerekli incelemeleri tamamlayıp ABD ile müzakerelerin sonraki aşaması için karar verecek.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, saldırılarını sürdürdükleri Lübnan’ın güneyi ile 8 Nisan’da varılan geçici ateşkese kadar ABD ile hedef aldıkları İran’a yeni saldırı planlarını onayladığını açıkladı.

Zamir, “Genelkurmay komuta kademesiyle geleceğe yönelik planları onayladım. Durum değerlendirmeleri yapmaya, Lübnan ve İran’a ilişkin (saldırı) planları onaylamaya devam ediyoruz.” ifadelerini kullandı.

İran’a Brezilya’dan gıda taşıyan Panama bayraklı kuru yük gemisi ve Irak’a giden süper ham petrol tankeri, Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Basra Körfezi’ne girdi.

ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda İran limanlarına giriş ve çıkış yapan gemilere yönelik deniz ablukasını 13 Nisan Türkiye saatiyle 17.00’da uygulamaya başlamasının ardından, bölgedeki gemi trafiğine ilişkin daha karmaşık bir tablo ortaya çıkmaya başladı.

Anlık gemi takip sistemi MarineTraffic verilerine göre, Malta bayraklı çok büyük ham petrol tankeri (VLCC) kategorisindeki Agios Fanourios I isimli gemi, ABD’nin ablukası sonrası Hürmüz Boğazı’nın batısına (Basra Körfezi) ilerleyen ilk ham petrol tankeri oldu.

Hindistan’dan yola çıkan Agios Fanourios I, Umman Körfezi’nde iki gün demirledi ve ikinci girişiminde bugün Türkiye saatiyle 16.51’de Hürmüz Boğazı’nı geçti ve 17.36 itibarıyla Basra Körfezi’ne girdi.

Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Munir’in başkanlığındaki üst düzey heyet, ABD’den İran’a bir mesaj iletmek ve iki ülke arasında ikinci tur görüşmeleri planlamak üzere İran’ın başkenti Tahran’a geldi.

Pakistanlı heyetin, ABD’den İran’a bir mesaj ileteceği ve Tahran-Washington arasında planlanan ikinci tur görüşmelerle ilgili istişarelerde bulunmak için İran’a geldiği aktarıldı.

ABD’li bir yetkili, AA muhabirine yaptığı yazılı açıklamada, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkese ilişkin son durumu değerlendirdi.

Yetkili, “ABD, ateşkesin uzatılmasını henüz resmi olarak kabul etmedi. Bir anlaşmaya varılması için ABD ile İran arasındaki görüşmeler devam ediyor.” ifadelerini kullandı.

ABD Başkanı Donald Trump, “Çin, Hürmüz Boğazı’nı kalıcı şekilde açmamdan çok memnun.” değerlendirmesini yaparak, bunu Çin’in yanı sıra dünya için yaptığını savundu.

Böyle bir durumun “bir daha asla yaşanmayacağını” belirten Trump, şunları kaydetti:

“İran’a silah göndermemeyi kabul ettiler. (Çin Devlet Başkanı Şi Cinping) Birkaç hafta sonra oraya gittiğimde bana kocaman sarılacak.”

ABD’nin İran’a “deniz ablukası” iddiaları sırasında İran’a ait petrol tankerinin ardından bir dökme yük gemisinin de konum cihazı açık halde Hürmüz Boğazı’ndan geçtiği bildirildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre İran’a ait bir dökme yük gemisi, ABD’nin “deniz ablukası” sırasında konum sistemi açık halde Hürmüz Boğazı’nı geçti.

Geminin Basra Körfezi’nin kuzeyindeki İmam Humeyni Limanı’na doğru ilerlediği aktarıldı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, diyaloğa her zaman hazır olduklarını ancak ülkeyi teslim olmaya zorlama girişimlerinin başarısızlığa mahkum olduğunu söyledi.

Uluslararası sistemdeki “çifte standartları” eleştiren Pezeşkiyan, herhangi bir ülkeye yapılan askeri saldırının “evrensel olarak kabul görmüş” ilkelere aykırı olduğunu ve ABD-İsrail’in İran’a açtığı savaşın da hukuksuz olduğunu vurguladı.

ABD-İsrail’in saldırılarında sivillerin ve sivil merkezlerin de hedef alındığına işaret eden İran Cumhurbaşkanı, “Sivilleri, önde gelen kişileri, çocukları hedef almanın, okullar ve hastaneler dahil olmak üzere hayati merkezleri tahrip etmenin uluslararası hukuk ve insani ilkeler çerçevesinde ne gibi bir gerekçesi olabilir?” sorusunu yöneltti.

İran Cumhurbaşkanı, ABD-İsrail’in saldırılarına rağmen İran’ın “ilkeli” duruşundan taviz vermediğini söyleyerek şunları kaydetti:

“İran savaş ve istikrarsızlık arayışında değildir ve her zaman farklı ülkelerle diyalog ve yapıcı etkileşimi vurgulamıştır. Buna karşılık ülkeyi teslim olmaya zorlama girişimleri de başarısızlığa mahkumdur. İran milleti asla böyle bir yaklaşımı kabul etmeyecektir.”

ABD’nin İran’a “deniz ablukası” iddiaları sırasında İran’a ait bir petrol tankerinin konum cihazı açık halde Hürmüz Boğazı’ndan geçerek İran kara sularına girdiği belirtildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansına göre, İran’a ait bir tanker, ABD’nin “deniz ablukası” sırasında konum sistemi açık halde Hürmüz Boğazı’nı geçerek İran kara sularına ulaştı.

Haberde, söz konusu petrol tankerinin 2 milyon varil ham petrol taşıma kapasitesine sahip olduğu ve “en ufak bir engelle karşılaşmadan” varış noktasına ulaştığı ifade edildi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD’nin limanlarına yönelik ablukasının İran’ın ekonomik faaliyetlerini tamamen durdurduğunu savundu.

ABD kuvvetlerinin İran limanlarına yönelik tam bir abluka uyguladığını belirten CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, İran ekonomisinin yüzde 90’ının deniz yoluyla yapılan uluslararası ticarete dayandığına işaret etti.

Cooper “Ablukanın uygulanmasından bu yana geçen 36 saatten kısa bir sürede, ABD kuvvetleri deniz yoluyla İran’a giren ve İran’dan çıkan ekonomik ticareti tamamen durdurmuştur.” ifadelerini kullandı.

ABC News muhabiri Jonathan Karl, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan yaptığı paylaşımda ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda yaptığı mülakatın detaylarını paylaştı.

Buna göre, Trump, ABD ile İran arasındaki geçici ateşkesin süresini uzatmayı düşünmediğini, buna gerek olmayacağını, gelecek iki günün “inanılmaz” olacağını ifade etti.

ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın bir anlaşmayla mı biteceği yoksa “kapasitelerini yok ettik, işte bu kadar” şeklinde bir anlayış mı olacağına ilişkin soruya Trump, şu yanıtı verdi:

“İki türlü de bitebilir ancak bence anlaşma tercih edilir çünkü böylece (ülkeyi) yeniden inşa edebilirler. Artık gerçekten farklı bir rejim var. Ne olursa olsun radikalleri ortadan kaldırdık.”

Trump ayrıca kendisi ABD Başkanı olmasaydı “dünyanın parçalanmış olabileceğini” savundu.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Başkan Trump’ın İran’la dar kapsamlı bir anlaşma yerine “kapsamlı” bir anlaşma peşinde olduğunu ve buna ulaşacaklarına inandığını belirtti.

Vance, devam eden müzakereleri, yaklaşık bir haftadır süren geçici ateşkesle bağlantılı daha geniş bir stratejinin parçası olarak nitelendirdi.

Trump’ın sürece bakışına değinen Vance, “Başkan büyük bir anlaşma yapmak istiyor. İran’a temel olarak sunduğu şey çok basit. Eğer normal bir ülke gibi davranmaya hazırsanız, biz de size ekonomik olarak normal bir ülke gibi davranmaya hazırız. Kendisi dar kapsamlı bir anlaşma istemiyor.” dedi.

Vance, söz konusu geçici ateşkesin halen devam ettiğini vurgulayarak, bu bakımdan sürecin halen devam ettiğine işaret etti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump’ın İran’la “kapsamlı” bir anlaşma peşinde olduğunu belirtti

Tahran 10. Bölge Devrim Muhafızları Komutanı Muhammed Balide, “Gece saatlerinde İmam Humeyni Caddesi’nde, hain ve ülkesini satan unsurlar tarafından konulan sınırlı etkiye sahip bir bomba patladı. Can kaybı olmadı, etrafa önemli bir zararı olmadı.” dedi.

Patlamanın meydana geldiği caddede trafik akışının normale döndüğünü dile getiren Balide, patlamanın nasıl meydana geldiğine ilişkin bilgi vermedi.

İran devlet televizyonu, Tahran’ın 10. Bölge’sinde meydana gelen patlamanın “hain unsurların” sabotajı olduğunu duyurdu.

Olayın, halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla yerleştirilen el yapımı ses bombasının patlamasından kaynaklandığı ve herhangi bir can veya ciddi bir mal kaybına yol açmadığı ifade