AĞRI DAĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ ZAMANIDIR
Türkiye dünya turizm destinasyonunda altıncı sırada önemli bir konuma sahiptir. Turizm gelirleri ile dış ticaret açığının %50-60 gibi bir bölümünü karşılayacak durumdadır. Bu önemine rağmen, Türkiye’nin tüm turizm potansiyelleri değerlendirilememektedir. Bu çerçevede, Bilindiği gibi, Ağrı Dağı hem Iğdır ve Ağrı illerinin hem de tüm Doğu Anadolu Bölgesi’nin ve Türkiye’nin değerlendirilmeyi bekleyen çok önemli bir kalkınma potansiyelidir. Nuh’un gemisinin olduğu bir dağ ve insanlığın dünyaya ikinci yayılış yeri olarak bilinmesiyle de kutsallık özelliği olan bir yerdir.
Ağrı Dağının değerlendirilmesinden ise Turizm açısından ülke ve dünya ölçeğinde ekonomik getiri sağlayan bir değere dönüştürülmesi kastedilmektedir. Dünya Turizm Örgütü’nün 85 ülkedeki gelişme trendlerini dikkate alarak hazırladığı “Turizmde 2020 Vizyonu” adlı araştırmasında, önümüzdeki kırk yıl içerisinde en hızlı ve düzenli büyüyecek sektör olarak turizm sektörü gösterilmektedir. Gelecek yıllar için bu büyük pazardan pay alabilmek için şimdiye kadar değişik sebeplerle değerlendirilemeyen ve Türkiye’nin en bakir potansiyellerinden biri olan Ağrı Dağı’nın değerlendirilmesi, il, bölge ve ülke açısından büyük önem arzetmektedir.
Turizm sektörünün Türkiye’nin genel ekonomik yapısı içerisinde de önemi giderek artmaktadır. Örneğin, turizm sektörünün 1965 yılında Gayri Safi Milli Hasıla (GSMH) içindeki payı % 0,2 iken, 1980 yılında % 0,5 olmuştur. Bu oran 1980 yılından sonra sürekli artış göstererek 1990 yılında % 2,1, 2000 yılında % 3,8 ve 2024 sonu itibarıyla yaklaşık % 5’e çıkmıştır.
Özellikle turizmden elde edilen gelirin sürekli dış ticaret açığı veren ülkemizin bu açığını kapatmada büyük önemi bulunmaktadır. Dış ticaret açığının %50-60 gibi bir bölümü turizm gelirleri ile karşılanmaktadır. Belirtilen bu önemi doğrultusunda Ağrı Dağı’nın etkin değerlendirilmesiyle önemli kazanımlar elde edilecektir. Bunların başlıcaları:
Türkiye’nin en geri kalmış bölgesi konumunda olan Doğu Anadolu Bölgesinde kısa ve uzun vadede, turizm sektörüne ait bir girişimci grubu gelişerek yeni girişim alanları ortaya çıkacaktır. Bu gelişmeler Kars-Iğdır-Nahcivan Demiryolunun ve Zengezur Koridorunun açılmasıyla Azerbaycan bağlantılı önemli bir potansiyele dönüşecektir.
Bölgedeki altyapı yatırımlarının tamamlanması çalışmaları özellikle inşaat sektörü ve bağlı sektörlerde canlanmaya yol açacaktır. Böylece, bölgesel istihdama önemli katkı sağlanacaktır.
Yerli ve yabancı yatırımcıların bölgeye yatırım yapmasına sebep olacaktır. Ayrıca gelişmelere bağlı olarak hizmet sektörü gelişim gösterecektir. Bu etkileşimler bölgedeki ve Türkiye ile Türk Dünyası arasındaki iletişime olumlu katkı yaparak turizm, kültür, eğitim ve sağlık gibi konularda işbirliğini artıracaktır. Tarafımızca bölgedekiki göç konusunda daha önce yapılan saha araştırmalarında bölge halkının imkan bulduğu takdirde göç etme eğilimi %50’nin üstünde olduğu tespit edilmekteydi. Kars-Ardahan-Iğdır Demiryolu ve Zengezur Koridorunun işlerlik kazanmasıyla bölgede gelişecek olan turizm faaliyetleri hem göç etme duygusunu azaltacak hem de tersine göçe sebep olacaktır. En önemli sonuçlardan birisi de bölgesel gelir düzeyini artırarak toplumsal refah düzeyinin yükselmesine olumlu katkı yapacaktır.
Bazılarına değinilen Bu olumlu etkileri çoğaltabilmek için aşağıdaki önerilere önem verilmelidir.
Ağrı Dağı mutlaka uluslararası kabul gören bir marka haline dönüştürülmelidir. Bunun için yöredeki tüm turizm potansiyelleri Ağrı Dağı ile birlikte dünyaya sunulmalıdır. Böylece tüm bölgenin gücü ve çekiciliği artacak hem de kalıcı bir turizm sektörü yaratılmış olacaktır.
Ağrı Dağı’nın manzarasının bütün odalarından seyredilebilen konaklama mekânları yapılmalıdır. Iğdır Üniversitesi ile işbirliği içerisinde sektörle ilgili personel yetiştirilmesine ağırlık verilmelidir.
Dünyanın en yüksek doruğu olan (8848 m) Everest’e tırmanmanın toplam maliyeti yaklaşık 40000 dolardır. Ancak bu maliyet, yapılan bu faaliyetin profesyonelce gerçekleştirilmesi sonucu katlanılan bir değerdir. Ağrı Dağına tırmanma maliyetinin, eksik olan fiziki ve beşeri eksikliklerin tamamlanmasıyla Everest’in maliyetinin onda biri olan 4000 dolar olması durumunda bölgesel kalkınmanın lokomotifi bir potansiyel yaratılmış olabilecektir.
Özellikle Orta Asya, Kafkasya ve İran’daki potansiyeller de dikkate alınarak bir eğitim politikası güdülmesi, hem uluslararasılaşma hem de bu konudaki tanıtım yoluyla turizm kaynağı olabilecek bir potansiyel yaratılmış olacaktır.
Kısa dönemde, dağa olan ilgiyi artıracak uygulamalardan birisi, dağ manzaralı uygun bir alanda kayak tesisinin yapılması olacaktır. Böylece, hem yöre halkı için bir sosyal ve sportif faaliyet alanı yaratılacak hem de ekonomik getiri elde edilebilecektir.
Yöredeki tüm kentlerin, çekilecek turistin herkese faydası olacağı gerçeğinin farkına varmaları sağlanmalı ve işbirliği çalışmaları güçlendirilmelidir.
İranlı ve Nahcivan’lı turistlerin yöreye çekilmesi için uygun alış-veriş merkezlerinin oluşturulması gerekmektedir.
Dağ Turizmi için gelenlerin önemli bir bölümü Avrupalı turistlerden oluşmaktadır. Daha önce önemli sorun olarak görülen terör probleminin Ağrı Dağı ve Türkiye için artık olmadığı hem Avrupa’da hem de yurt için de etkin kanallar ile duyurulmalıdır.
Ağrı Dağı’nın il, bölge ve ülke turizmine önemli bir potansiyel olarak kazandırılmasının en etkili yolu ise; tüm Doğu Anadolu Bölgesini kapsayacak şekilde “Doğu Anadolu Tren Ringi” projesi yapıp uygulamaya geçirilmesi olacaktır. Böylece kış-yaz tüm Doğu Anadolu Bölgesini kapsayan bir tren ringi ile önemli bir turizm destinasyonu yaratılmış olur ki, tüm dünyadan bu kollektif turizm organizasyonuna önemli talep olacağı söylenebilir. Oluşturulan tren ringinin ana durak veya konaklama yerlerinden birisi de Ağrı Dağı manzaralı bir yer olmalıdır.
Ağrı Dağı potansiyeli ile Nahcivan bağlantılı turizm faaliyetlerinin ve işbirliği projelerinin de turizm açısından çekici olabileceği söylenebilir.
Ağrı Dağı’nın çiçek florası ve yöredeki kuş çeşitliliği de turizm değerlendirmelerinde dikkate alınması gereken diğer bir potansiyeldir. Kısacası; Ağrı Dağının değerlendirilmesi zamanı gelmiştir artık!…