OSMANLI VE CUMHURİYET DÖNEMİ
ANAYASAL METİNLERİNDE
“TÜRK” KAVRAMI (7)
Doç.Dr.Yağmur Say
1961 ANAYASASI
BİRİNCİ KISIM
GENEL ESASLAR
1.DEVLETİN ŞEKLİ
Madde 1 : Türkiye Devleti ve Cumhuriyeti.
2.CUMHURİYETİN NİTELİKLERİ
Madde 2 : Türkiye Cumhuriyeti, insan haklarına ve ‘başlangıç’ta belirtilen temel ilkelere dayanan, milli, demogratik, laikve sosyal bir hukuk devletidir.
3.DEVLETİN BÜTÜNLÜĞÜ;RESMİ DİL;BAŞKENT
Madde 3 : Türkiye devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Resmi dili Türkçedir. Başkent Ankara’dır.
4.EGEMENLİK
Madde 4 : Egemenlik kayıtsız şartsız Türk Milletinindir. Millet egemenliğini, anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organlar eliyle kullanılır. Egemenliğin kullanılması, hiçbir suretle belli bir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiç bir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.
5.YARGI YETKİSİ
Madde 7 : Yargı yetkisi Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.
İKİNCİ KISIM
TEMEL HAKLAR VE ÖDEVLER
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
2.TEMEL HAK VE HÜRRİYETLERİN ÖZÜ, SINIRLANMASI VE KÖTÜYE KULLANILMAMASI
Madde 11 : Temel hak ve hürriyetler, devletin ülkesiyle ve milletiyle bütünlüğün, Cumhuriyetin, milli güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının, genel ahlakın ve genel sağlığın korunması amacı ile veya anayasanın diğer maddelerinde gösterilen özel sebeplerle, anayasanın sözüne ve ruhuna uygun olarak ancak kanunla sınırlanabilir. Kanun, temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunamaz. Bu anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbirisi, insan hak ve hürriyetlerini veya Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü veya dil, ırk, din ve mezhep ayrımına dayanarak, nitelikleri anayasada belirtilen Cumhuriyeti ortadan kaldırmak kasdı ile kullanılamaz. Bu hükümlere aykırı eylem ve davranışların cezası kanunda gösterilir.
3.EŞİTLİK
Madde 12 : Herkes dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Hiç bir kişiye, aileye ve zümreye imtiyaz tanınamaz.
İKİNCİ BÖLÜM
KİŞİNİN HAKLARI VE ÖDEVLERİ
3.SEYAHAT VE YERLEŞME HÜRRİYETİ
Madde 18 : Herkes, seyahat hürriyetine sahiptir. Bu hürriyet ancak milli güvenliği sağlama, salgın hastalıkları önleme amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.
Herkes dilediği yerde yerleşme hürriyetine sahiptir; bu hürriyeti ancak milli güvenliği sağlama, salgın hastalıkları önleme, kamu mallarını koruma, sosyal iktisadi ve tarımsal gelişmeyi gerçekleştirme zorunluluğuyla ve kanunla sınırlanabilir. Türkler, yurda girme ve yurtdışına çıkma hürriyetine sahiptir.Yurt dışına çıkma hürriyeti kanunla düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SOSYAL VE İKTİSADİ HAKLAR VE ÖDEVLER
1.AİLENİN KORUNMASI
Madde 35 : Aile Türk toplumunun temelidir. Devlet ve diğer kamu tüzel kişileri, ailenin, ananın ve çocuğun korunması için gerekli tedbirleri alır ve teşkilatı kurar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
SİYASİ HAKLAR VE ÖDEVLER
1 VATANDAŞLIK
Madde 54 :Türk devletine vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türktür. Türk babanın veya Türk ananın çocuğu Türktür. Yabancı babadan ve Türk anadan olan çocuğun vatandaşlık durumu kanunla düzenlenir. Vatandaşlık kanunun gösterdiği şartlarla kazanılır ve kanunla belirtilen hallerde kaybedilir. Hiçbir Türk vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz .
4.KAMU HİZMETİNE GİRME HAKKI
A)Hizmete girme
Madde 58 : Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada ödevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayrım gözetilemez.
5 VATAN HİZMETİ
Madde 60 : Vatan hizmeti, her Türkün hakkı ve ödevidir. Bu ödevin, Silahlı kuvvetlerde veya kamu hizmetlerinde ne şekilde yerine getirileceği kanunla düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
CUMHURİYETİN TEMEL KURULUŞU
BİRİNCİ BÖLÜM
YASAMA
A)TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ
3.MİLLET MECLİSİ
A)KURULUŞ
Madde 68 : Otuz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir…………
4 CUMHURİYET SENATOSU
B)CUMHURİYET SENATOSUNA ÜYE SEÇME HAKKI
Madde 71 : Millet meclisi seçimlerinde seçmen olan her Türk Cumhuriyet Senatosu seçimlerinde de aynı şartlarla oy kullanır.
B)MECLİSLERE AİT MÜŞTEREK HÜKÜMLER
1.T.B.M.M.ÜYELİĞİYLE İLGİLİ HÜKÜMLER
B)AND İÇME
Madde 77 : TBMM üyeleri, görevlerine başlarken şöyle and içerler:
‘’Devletin bağımsızlığını, vatanın milletin bütünlüğünü koruyacağıma, Milletin kayıtsız şartsız egemenliğine, demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine bağlı kalacağıma ve halkın mutluluğu için çalışacağıma namusum üzerine söz veriyorum.’’(Devam Edecek).