KAYIKÇI PARASI VE SAHTE PARALAR
Prof. Dr. Manfred Korfmann, köy kahvesinde dinlediği müziğin etkisini bir türlü üzerinden atamıyordu. Günlerdir kazdığı Truva kalıntılarına bir kez daha baktı; ardından da bakışlarını ovaya kaydırdı. Deniz çok uzaklardaydı. Yunanlıların çıkartma yaptığı sahil, şimdi ekin tarlasıydı. Bu ekinlerin altında kim bilir kaç savaşçının kemikleri vardı. Burada savaşanları düşündü. Truva halkını gözlerinin önüne getirmeye çalıştı. Truvalılar, çevre köylerde oturan insanlara benzemelilerdi. Daha önceki Alman arkeologlar, kendilerine medeni atalar bulabilmek için boşuna zorlamışlardı tarihi; burada yaşamış olanlar, Almanların değil, olsa olsa Anadolu halkının ataları olabilirlerdi. Ne var ki içindeki kuşkuyu silemiyordu yine de: Binlerce yıl önce böylesine bir medeniyet kurmuş insanların torunlarının köylüler olması… Truva’yı yok etmek istercesine kentin kalıntıları üzerinde ekin tarlaları oluşturmaları… Belki farkında değillerdi; belki kendilerine medeni atalar bulmak gibi bir kaygıları yoktu. Kafası iyiden iyiye karışmıştı. Derken kahvede dinlediği müziğin sözleri takıldı diline:
“Ecel ayırsa bile mahşerde buluşuruz.”
“Bunlar, kendileriyle barışıklar.” diye kendi kendine söylendi. “Bu yüzden kendilerine güvenleri var. Her iki dünyaya da sıradan bir hayat gibi bakıyorlar. Kafaları, bilinmeyenle karmaşık değil veya bilinmeyenin yerine bilineni koymuşlar.”
Bir süredir Profesör’ü izlemekte olan Doç. Dr. Ahmet Ermiş, onun bir şeyler söylediğini duyunca yaklaştı:
“Efendim, hocam…”
İrkildi Profesör. Yakınlarında birileri olmasını, en azından, şu anda hiç istemiyordu. Kendini toparladıktan sonra:
“Türkü mırıldanıyordum. Türküleriniz beni çok etkiliyor. Türkçe öğrendiğime en çok bunun için seviniyorum.” Yutkundu. Kızaran ufka baktı. Konuşmakla konuşmamak arasında bir süre gidip geldi ve konuşmaya karar verdi:
“Şu köy kahvesinde duyduğum türkü: Ecel ayırsa bile mahşerde buluşuruz… Müthiş bir sözdü bu, ama kimse aldırmıyordu, söylenenin farkında bile değillerdi. Tıpkı Truva kalıntılarına bakarken ki gibi ilgisizdiler.”
Ahmet Ermiş, gülümsedi. Prof. Dr. Korfmann, Anadolu’da söylenen Türkçe sözlü müziklerin tümüne “Türkü” diyordu. O da, bunu düzeltme gereği duymuyordu. Aslında “Ecel ayırsa bile mahşerde buluşuruz.” bir şarkıydı. Ne var ki, bu sözler Ahmet Ermiş’in belleğine türküler üşüşmesine yol açtı:
“Bundan da ötesi var.” diye ekledi. “Yarın mahşer günü şefaat etse / Kaçarım mahşerden barışmam gayri…”
“Bütün bu türküleri sıradan bir müzikmiş gibi dinliyorlar bu insanlar, öyle mi?”
Ahmet Ermiş, ne cevap vereceğini kestiremedi. Profesör, derin bir nefes aldı, gözlerini Truva göklerine çevirdi. Tarih öncesinden seslenircesine sürdürdü konuşmasını:
“Ben böyle bir inanç görmedim. Sanki ölümden sonraki hayat daha gerçek, buna inanıyorlar. Öte dünyayı sıradan bir hayat gibi gören insanlar için Truva’da yaşananların ne önemi olabilir? Sanırım Truvalılar da böyleydiler. Şimdi kesin olarak söyleyebilirim ki, bu insanlar Hektor’un torunlarıdır… Ancak böyle bir inanç insanı Hektor yapabilir… İnsan öleceğini bile bile Tanrısal Aşil’le nasıl savaşabilir? Asıl kahraman da budur bence. Tanrıların kendisini kutsayarak ölümsüzleştirdiğine inanarak savaşa tutuşmak, yiğitlik olamaz.”
Ahmet Ermiş, akşam karanlığının çökmesiyle giderek belirginleşen Çanakkale taraflarındaki ışıklara baktı. Binlerce insanın daha dün denecek kadar bir geçmişte, öleceğini bile bile Batının en güçlü donanmasıyla savaştığını düşündü. Üstelik bu donanmanın en büyük ve en öldürücü zırhlısı Agamemnon’du. Yani Truva’yı yıkan kralın adı… Bu kez Agamemnon, Çanakkale Boğazında vurularak, Truva önlerinden yara bere içinde ardına dönüp bakmadan gerisin geri ülkesine, İngiltere’ye kaçmıştı. Agamemnon ve birçok zırhlıyla ölümü yenerek savaşanların her birinin Hektor’dan daha kahraman olduğuna inanıyordu şu anda. Türküler, hep türküler: “Çanakkale içinde vurdular beni…” Bugüne kadar ilgilenmediği halk müziğinin, belleğinin bir yerlerinden çıkıvermesine şaşıyordu. Bir değişim mi yaşıyordu farkına varmadan? Profesör’ü şaşkına çeviren müziğin yüzlerce benzeri sarmıştı bütün benliğini. Anadolu insanını binlerce yıldır ayakta tutan, bunca saldırıya karşın Anadolu’yu vatan olarak tutmasını sağlayan, Anadolu müziğinin dillendirdiği bu inanç mıydı? Hitit’ten Truva’ya, Roma’dan Osmanlı’ya bunca cihan devletinin temelinde bu inanç mı vardı? Truva halkı, bu inancı acaba nasıl dile getirmişti? Öte dünyayı yakından tanırcasına, bilinmeyeni onlar da kafalarından silip atmışlar mıydı? O an Kayıkçı Parasını hatırladı. Hemen Profesör’e döndü:
“Hocam.” dedi. “Kayıkçı Parasına ne dersiniz?”
“Evet.” dedi Profesör, artık iyiden iyiye şaşırmıştı. “Roma dönemi Anadolu mezarlarında sık sık rastlıyoruz.” Bir süre sustu. Birkaç adım yürüdü ve durdu. Ahmet Ermiş de öyle yaptı. Kendi kendine konuşur gibiydi artık Profesör: “Romalıların inancına göre, öte dünyada bir büyük ırmak vardır. Cennete ulaşmak için bu ırmağı geçmek gerekiyordu. Bunun için de kayık kiralanırdı. Ölenin cebine işte bunun için para koyuyorlardı.”
Ahmet Ermiş, orada bulunduğunu, Profesör’e haber verircesine söze girdi:
“Yoksul olanlar, altın para koyamayınca, kalp paraya başvurmuşlar. Altın suyuna batırılmış bakır ve bronz paraları, kayıkçı parası olarak ölülerinin ceplerine koymaya başlamışlar.”
“Bu daha müthiş.” dedi profesör. “Öte dünyadaki kayıkçıyı aldatabileceğine inanmak… Tıpkı bu dünyadaki gibi… Ama varlığından asla şüphe etmiyorlar. Müthiş, müthiş!..” Bir süre sustuktan sonra ekledi: “Ecel ayırsa bile mahşerde buluşuruz… Sanki o dünya, buradan daha gerçek…”
Bir zamanların kumsalı, şimdilerin ekin tarlası olan Truva savaşlarının yapıldığı alana doğru yürüdü Profesör. Bir an kendini Truva’nın kralı gibi gördü; bu kazılar için seferberlik ilan etmişti ve birçok ülkeden olumlu cevap almıştı. Bu ülkeler, Avrupa ülkeleriydi. Burada aylardır kazı yaptırıyordu ve 8 ülkeden 80’in üzerinde arkeolog vardı ve hepsi onun işaret ettiği yerlere odaklanıyorlar; canla başla toprağı eşeliyorlardı. Bulunan her kalıntı büyük bir merak ve heyecan yaratıyordu. O arada Profesör Manfred Korfmann, Doçent Ahmet Ermiş’in yanında yürümekte olduğunu fark etti. Bir rüyadan uyanmışcasına seslendi:
“Ahmet!..”
“Efendim, Hocam!..”
Hayatını değiştirecek bir kelime söyleyecekti Profesör, vazgeçti. Henüz bir büyük değişime hazır değildi, bunun farkındaydı. Yumuşak bir geçiş yapmak istercesine:
“Burası Truva değil, Avrupalılar yanlış söylüyorlar. Burası Troya’dır. Türkçeye uygun olan da budur,” dedi.
Doç. Dr. Ahmet Ermiş, durakladı. Kulaklarına inanamıyordu. Avrupalı bir arkeologdan, hem de Alman bir arkeologdan bunu beklemiyordu. Çünkü daha önce buradaki hazineleri alıp götüren ve buranın bir Anadolu kenti olabileceğini bir türlü kabullenemeyen de bir Alman arkeologdu. Almanlar, onun çalışmalarını hiç unutmamışlar, Truva hazinelerini layık olduğu yere yani Almanya’ya getirmiş olmasından dolayı onu çok takdir etmişler. Bu nedenledir ki Truva’yı ilk bulan ve hazineleri Almanya’ya getiren Schliemann adına her yıl, bir hafta süren anma günleri düzenliyorlardı.
“Troya.” diye tekrarladı Ahmet Ermiş. “Türkçe söyleyişe de uyuyor. Anadolu’daki dil şimdi Türkçe olduğuna göre…”
“Ben Troyalıların torunuyum.” diye sürdürdü sözünü Profesör, “bundan böyle adım da Osman’dır. Biliyorsun, köylüler bana hep ‘Osman Hoca’ diyorlar. Kendi dillerinde ne de güzel ifade ediyorlarmış meğer, ama ben kavrayamamışım.” Yutkundu, bir süre sustu. Sonra da kararlı bir tavırla sürdürdü sözlerini: “ Evet, benim adım artık bundan böyle Osman’dır.”
İrkildi Ahmet Ermiş, öylece kalakalmıştı; ne bir adım atabiliyor, ne de bir kelime söyleyebiliyordu. Onun şaşkınlığını gören Profesör Osman, daha da kararlı bir tavırla kelimeleri sıralamaya başladı:
“Şimdi burayı daha bir istek ve heyecanla kazacağız. Yazılı bir mühür bulduk. Devamı gelecektir. Bundan da anlaşılıyor ki, bu insanlar, yazıyı biliyorlardı. Mutlaka bir yerlerde yazılı tabletler olacaktır. Bulabileceğimiz yazılı tabletler, insanlığın Anadolu’ya bakışını değiştirecektir.” Bir süre daldı, uzun uzun yıldızların altında parlayan kalıntılara baktı ve ekledi: “İnsanlık tarihi yeniden yazılacaktır.”
Profesör Osman ile Doçent Ahmet, insanlık tarihini Troya’da değiştirebileceklerine candan inanarak, 5 bin yıl öncesinden bugüne emin ve kararlı adımlarla yürüdüler. Troya göklerinde göz kırpan yıldızlar, insanlığın önünü aydınlatabilsinler diye, onları, tarihin aydınlık ufuklarına ulaştırmak için daha bir parlıyordu.