MİLLET OLMA BİLİNCI
Fransız sosyolog ve antropolog Gustav Le Bon, hiçbir devlet tecrübesi olmayan Arapların, 30 yılda Bizans’ı mağlup eden bir cihan devleti olmasını bir türlü anlam veremez. Bu durum, tarihte görülmemiş ve belki de asla görülmeyecek bir olaydır. Mekke, şehir devleti bile değildir.616 yılında 40. Müslüman olan Hz. Ömer, 634 yılında halife seçilir. Kısa sürede büyüyen ve geniş bir coğrafyaya yayılan Müslüman Araplar, fethettikleri ülkelerin halklarını da bu devletin içinde eritirler.
629 yılında Mute’de bir rivayete göre yüz bin, bir rivayete göre iki yüz bin kişilik Bizans ordusuyla karşılaşan Hz. Halit, burada dâhice bir manevrayla üç bin kişilik Müslüman ordusunu yok olmaktan kurtarır. Bu olayı, Ölmeden Ölenler kitabımda anlattım. Oradan okunabilir. Hz. Halit, Halife Ömer’in İslam ordularına başkomutan atamasından sonra fetihlere devam eder. Buna karşı Bizans güçlü bir orduyla bunun önünü kesmek üzere hareket eder. Nitekim 636 yılında iki ordu Yermük’te karşılaşır. Bu kez Hz. Halit, Bizans ordusunu mağlup eder ve böylece yedi yıl sonra Mute’nin intikâmını alır. Yermük, bugünkü kuzey Lübnan’da Şeria nehrinin bir kolunun geçtiği vâdidir. Bu olaylara ve tarih aralıklarına bakılırsa Gustav Le Bon şaşırmakta gerçekten haklıdır.
Hz. Halit Bizans’ı da mağlup ederek fetihlerine devam ederken Halife Ömer, onu görevden alır ve başkomutanlığa Ebu Ubeyde bin Cerrah’ı atar. Bunun sebebini de şöyle açıklar: Bu zaferler, bir kişinin başarısı değildir; bunlar Müslümanların ortak başarısıdır. Bana göre Halife Ömer, bu davranışıyla ortak bir bilinç oluşturarak, bir millet ve devlet kavramı ortaya koymak istemiştir. Bunu da başarmıştır. Öyle ki, Hz. Ali ve Osman’ın, Kur’an’ın Enfal suresinin ilk âyetini delil göstererek karşı çıkmasına rağmen, fethedilen toprakları, Peygamber’in yaptığı gibi mücahitler arasında paylaştırmamış; Osmanlı’da uygulanan miri arazi sisteminin temellerini atarak, vergi uygulamış; devlet hazinesi oluşturmuş, mücahitlere maaş bağlamıştır. Bu sıralarda Halife Ömer’in, Bizans’ın hazine sistemini örnek alarak, vilayet bütçeleri oluşturup merkezi bütçenin yükünü dağıttığı rivayet edilir. Bu da Osmanlıdaki sipahi sistemine benzer.
Halife Ömer’in şehit edilmesinden sonra Müslümanlar, millet ve devlet bilinci tam oluşacakken tekrar kabile düzeyine düşmüşlerdir. Bundan sonra kurulmaya çalışılan devletler de kabile adlarıyla öne çıkmıştır. İşte bu noktada Gustav Le Bon, yine şaşırır ve otuz yılda cihan devleti kuranların, kısa sürede tekrar kabileye dönüşmesinin de izahını yapamaz.
Bütün bunları Kıbrıs çıkartmasının yıldönümünde hatırladım ama yazmam bir ay gecikti. Kıbrıs olayları sırasında yedek subaydım. Bazı araçlarımız yolda kalmıştı ve ben yolda kalanları İnece’de topladım ve burada geceydi geçirdik. Sabah, Başbakan Bülent Ecevit’in radyo konuşmasıyla uyandık. Kıbrıs’ta indirme ve çıkarma hareketinin başladığını bildiriyordu. Bu haber üzerine kadın erkek, yaşlı çocuk hemen etrafımızı aldılar ve bize yiyecek, içecek ikramına başladılar. Yakınımızdaki bakkal da dükkânını açmış, dilediğimiz her şeyi ücretsiz olarak alabileceğimizi söylüyordu. Çekişmeler, dargınlıklar, düşünce ayrılıkları bir anda bitmiş ve milletimiz bir bütün oluvermişti. Bu sırada eli silah tutanların konsolosluklar önünde toplanarak, askere gitmek istediklerini gören Almanların şaşırdığını anlatılır.
Sonuç olarak, millet olma bilincimizi asla yitirmemeliyiz. Kur’an ifadesiyle bunu yitirdiğimiz zaman gücümüz gider, devletimiz yıkılır, vatansız kalabiliriz. Millet olmanın ilk şartını Karacaoğlan şöyle ifade eder:
“İndim seyran ettim Firengistan’ı
İlleri var bizim ile benzemez
….
Dilleri var bizim dile benzemez”
Azerbaycan devlet başkanı Aliyev’in sözü: “Bir millet, iki devlet…” Yemen türküsünü dinlerken İlham Ailyev’in yaşaran gözleri millet olmanın ilk şartını ifade ediyor.