1969’da Diriliş dergisinde hikâyelerim yayımlanmaya başladı. Bu tarihten itibaren aynı zamanda Diriliş’in bürosu da olan Kadıköy’deki Sezai Karakoç’un evine sık sık ziyaret ediyordum. Bu ziyaretlerimden birinde Cemal Süreya’yla da karşılaştım. İkinci Yeninin bu iki önemli şairi, ayrı dünyaların insanları olmasına rağmen yakın dosttular. Bu bir edebiyat dostluğuydu. Bir zamanlar Cahit Sıtkı ile Ziya Osman dostluğu gibi. Cemal Süreya, Sezai Karakoç’a âdeta dert yanıyor ve diyordu ki:
“Hanım, kaloriferli eve taşınmakta ısrar ediyor. İnsan ateşi görmeden ısınabilir mi?”
Sezai Karakoç da ona katılıyor; ateşi görmeden ısınılamayacağını söylüyordu.
Gerçekten ateşi görmeden ısınılamaz mıydı? Ateş, Türk kültüründe çok önemli yer tutuyordu. Türklerin saatlerce ateşe bakmaktan hoşlandıkları bilinir ama onlar, hiçbir zaman Zerdüşt olmadıklarından ateşgede edinmemişlerdir. Mitolojideki gibi Prometheus’ün ateşi tanrılardan çaldığına değil, ateşin tanrının bir armağanı olduğuna inanmışlardır. Bilindiği gibi Türkler daima tek tanrı inancına sahiptir. Tanrının armağanı olan ateşi, temizleyici ve yol gösterici kabul etmişlerdir. Bunun içindir ki Türkçede gönül kelimesinden sonra en çok deyim ateş üzerinedir. Ateşle eş anlamlı olan ocak kelimesi de âdeta bir sözlüğü dolduracak kadar deyim içerir.
İstiklâl Marşı, korkma kelimesiyle başlar. Bu kelime Kur’an ifadesiyle kâfirlerin saklandıkları mağaraya yaklaşmasından endişelenen Ebubekir’e, Peygamberin söylediği kelimedir. İstiklal marşındaki ocak kelimesi de âdeta ateş kelimesini tefsir eder:
“Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.”
Türklerin göçebe hayatında bile ocağı söndürmemek için közleri taşıdıkları ve konakladıkları yerde tekrar alevlendirdikleri biliniyor. Önemli bayramları olan Nevruzda, ateş üzerinden atlayarak, arındıkları ve yeni bir hayata adım attıklar ve bu geleneği, günümüzde de yaşattıkları biliniyor.
Kur’an-ı Kerim’de ateş şöyle anlatılır:
“Sana Musa ile ilgili haber ulaştı mı? Hem o, bir ateş görmüştü de ailesine, ‘Siz burada durun. Belki size ondan bir kor getiririm yahut ateş etrafında yolu gösterecek birini bulurum’ dedi. Ateşe varınca bir ses duyuldu: ‘Ey Musa, şunu bil ki, ben, senin Rabbinim; ayağındakileri çıkar çünkü sen, mukaddes Tuvâ vadisindesin! Ben, seni peygamberliğe seçtim; dinle şimdi vahyedileni!” (Taha suresi:9-13)
Bu âyetler âdeta Türklerin ateşe bakışını doğrular gibi. Burada ateş, Allah’ın bir lûtfu, yol gösterici ve temizleyici olarak anlatılıyor. Azerbaycan’ın başkenti Bakü’nün bir adının da odlar/ateşler yurdu olduğunu hatırlatalım. Bunun sebebi de petrolden kaynaklanan sönmeyen ateşler olmasıdır. Burada bir ateşgede vardır. Sönmeyen bir ateş kaynağı petrolün günümüzdeki önemi de ortada… Fuzuli’nin ifadesiyle:
“Kim bu denlü tutuşan odlara çare kılmaz su”
Günümüzde Ortadoğu tam bir odlar yurdu ve emperyalizmin savaş alanı… Su savaşları da yakındır. Ateş ve su; hem hayat kaynağı, hem savaş sebebi… Fuzuli, âdeta bu günlere işaret eder gibi.