WAR CHILDHOOD MUSEUM’U GEZMEDEN GAZZELİ ÇOCUKLARIN DRAMINI ANLAYAMAZSINIZ
Sevgili okurlarımız, yaz tatilimizde
Balkanlarda 7 tane ülke ve çok sayıda
ve Osmanlı yadigârı şehirleri ve eserleri
görme fırsatımız oldu. Bu yazımızda,
bana ayrılan köşemizin sınırları içinde
sadece Bosna Hersek ziyaretimizden
bir bölümü anlatacağım.
Belgrad’dan yer yer Drina nehrine
paralel olarak giden yeşillikler içindeki
yollardan geçerek Srebrenitsa
Şehitliğine ulaştık. Soykırımın
yaşandığı şehirde, en az 8 bin 372 sivil
Müslüman Boşnak kardeşimiz Sırp
Çetnikler tarafından katledilmişti. Yol
üzerinde gördüğümüz çeşitli kasaba
ve köylerde de katliamlar yapılmıştı.
Mesela, Hrnčići ve Glogova vb.
köylerinde 1992-1995 yılları arasında
evler ve camiler yakılıp, yıkılmış,
Müslüman halk katledilmişti. Bu
yerleşim yerlerinde evler ve camiler
yenden inşa edilmiş, katledilen
şehitlerin isimleri camilerin avlusunda
mermer anıtlar üzerine yazılmış.
Glogova’lı bir kişinin verdiği bilgilere
göre savaş başladığında bir gece vakti
caminin arkasına sığınan Nazife,
Hamide, Vahide, Mustafa, Lütfi, Aliya,
… isimli kadın çocuk ve yaşlılardan
oluşan 64 tane sivil köylü, Sırp katiller
tarafından şehit edilmiş. Bu köylerden
sonra bir ikindi vaktinde ulaştığımız
Srebrenitsa Şehitliği ise katliam ve
soykırımın yaşandığı, kapanmayan
bir yara, kan ve göz yaşının birbirine
karıştığı bir mekândır. Burada binlerce
Boşnak kardeşimiz katledilmişti.
Burada kimlikleri belirlenebilenlerin
anısına dikilen sembolik mezar taşları,
parseller halinde bulunmaktadır.
Burada ikindi namazını eda edip, göz
yaşlarımız içinde okuduğumuz sureler
ve dualar ile hepsini rahmetle andık,
ruhlarına Fatihalar gönderdik. Daha
sonra Saray Bosna’ya doğru yola
çıktık. Yol üzerinde, Nova Kasaba
(Yeni Kasaba) köyünde de katliam
yapılmıştı. Burada bulunan tarihi Musa
Paşa camiinin (1643-…) avlusunda
katledilen köylülerin isimlerini içeren
bir anıt mezar da mevcuttur. Burada
da şehitler için dualar ettikten sonra
Karadeniz misali yeşilliklerle bezenmiş,
sık ormanlardan ve yaylalardan geçerek
gece vakti Saray Bosna’ya ulaştık.
Şehirdeki ziyaretlerden birisini War
Childhood Museum’a gerçekleştirdik.
Savaş zamanında en büyük dramı ve
yaşayan çocukların halet-i ruhiyesini
ve travmalarını anlatan bu küçük
müze, aslında insanlığa çok büyük
dersler vermektedir. Müzenin
girişinde, çocukluğunuzda iz bırakan
anılarınızı sorgulayıcı bir kaç etkinlik
ile savaş çocuklarının dramını daha
iyi algılayabilmek için zihinsel bir
ön hazırlık yapılmaktadır. Müzede
çocukların yaşadığı dram ve savaş anıları
ile ilgili bir materyaller bulunmaktadır.
Mesela, 13 yaşında savaşa katılan
Kenan isimli bir çocuğun hikâyesi, bize
Çanakkale ve Kurtuluş savaşına katılan
çocuk askerleri hatırlattı. Sırp katillerin
evlerini yakması sonucu yangından
geri kalan kovboy oyuncağını
müzeye bağışlayan Selmir isimli bir
çocuk, savaş anısını; “Mostar’daki
evlerinin yanan görüntüsü hafızamda
durmakta. O anda, çocukluğumun
alevler içinde kaldığını hissettim…”
şeklinde ifade etmiş. Selmir isimli bir
çocuğun Beatles’e ait plağı ile ilgili
anısı verilmiş. Henüz 16 yaşında iken
ölen babasını Tuzla’da tek başına defin
eden ve savaş öncesi nişanlanan ablası
Enesa ve Eniştesi Sadi için aldığı hediye
ve onların akıbetini anlatan Elvis’in
hikâyesi ile Emir, Anida, Fahrudin’in,
Medine, Sehija ve daha nicelerinin
hikâyesi bu müzede etkileyici bir
şekilde sergilenmiş.
Bosna Hersek’te yaşanan soykırımın
şifreleri bu müzede sunulmuş. Bugün
Gazze’de yaşanan soykırımı ve
dramı daha iyi anlamak istiyor iseniz,
mutlaka Saray Bosna merkezindeki
War Childhood Museum’u ziyaret
etmeli ve burayı ibretle gezmelisiniz.